تاسيسات گردشگري و نظارت بر آنها

آيين نامه ايجاد، اصلاح، تکميل، درجه بندي و نرخ گذاري تاسيسات گردشگري و نظارت بر آنها

دارنده مجوز احداث تاسيسات گردشگري موظف است پس از اتمام عمليات ساختماني و تجهيز واحد مربوط، مراتب را جهت دريافت پروانه بهره‌برداري موقت به اطلاع سازمان برساند.
فصل اول- تعاريف
ماده۱- در اين آيين نامه اصطلاحات زير در معاني مشروح مربوط به کار مي روند:
الف- سازمان: سازمان ميراث فرهنگي، صنايع دستي و گردشگري.
ب- قانون: قانون توسعه صنعت ايرانگردي و جهانگردي - مصوب ۱۳۷۰- و اصلاح بعدي آن.
ج- تاسيسات گردشگري: واحدهايي که پس از اخذ مجوزهاي لازم از سازمان و با رعايت
قوانين و مقررات مربوط به شرح زير تاسيس يا فعاليت مينمايند:
۱- هتل، متل و مهمانپذير.
۲- مراکز اقامتي خود پذيرايي شامل هتل آپارتمان ها، زايرسراها و خانه مسافرها.
۳- اقامتگاه هاي بوم گردي و اقامتگاه هاي سنتي.
۴- مراکز تفريحي و سرگرمي گردشگري.
۵- مجتمع ها، اردوگاه ها و محوطه هاي گردشگري.
۶- مراکز گردشگري سلامت از قبيل مجتمع هاي سلامت تندرستي و آب درماني و هتل بيمارستان.
۷- محيطها و پارک هاي طبيعت گردي و گردشگري روستايي و عشايري.
۸- مراکز گردشگري ساحلي و دريايي.
۹- واحدهاي پذيرايي و انواع غذاخوريهاي منفرد بين راهي موجود.
۱۰- تاسيسات اقامتي و پذيرايي واقع در مجتمعهاي خدمات رفاهي بين راهي.
۱۱- واحدهاي پذيرايي واقع در پايانه (ترمينال) فرودگاه ها، پايانه هاي مسافربري زميني
برون شهري، دريايي و ريلي.
۱۲- واحدهاي پذيرايي واقع در پايانه هاي مسافري مرزي کشور.
۱۳- سفره خانه هاي سنتي.
۱۴- مناطق نمونه گردشگري.
۱۵- دهکده هاي سلامت.
۱۶- دفاتر يا شرکت هاي خدمات مسافرتي و جهانگردي.
د- دستگاه اجرايي: دستگاه هاي اجرايي موضوع ماده (۵) قانون مديريت خدمات کشوري
- مصوب ۱۳۸۶- .
فصل دوم- ضوابط صدور مجوز ايجاد، اصلاح و يا تکميل تاسيسات گردشگري
ماده ۲- متقاضي ايجاد، اصلاح و يا تکميل تاسيسات گردشگري مکلف است پس از کسب موافقت اوليه سازمان مدارک مورد نياز را جهت بررسي و تطبيق با ضوابط مربوط به سازمان ارايه کند.
تبصره- مراجع استعلام شونده موظفند ظرف يک ماه به استعلام هاي سازمان پاسخ دهند.
عدم ارايه پاسخ در مهلت يادشده در حکم موافقت تلقي مي گردد.
ماده ۳- تشخيص ايجاد و صدور مجوز انواع تاسيسات گردشگري و همچنين اصلاح، تکميل، تجهيز و بهرهبرداري اين تاسيسات منحصرا از وظايف و اختيارات سازمان ميباشد.
تبصره- کليه دستگاه هاي اجرايي موظفند ضوابط قانوني و مورد عمل خود را در اين زمينه جهت ملاحظه و رعايت آنها به سازمان اعلام نمايند و سازمان هنگام صدور مجوز مقررات مزبور را لحاظ خواهد نمود.
ماده ۴- شهرداريها و ساير مراجع صادر کننده پروانه ساختمان تاسيسات گردشگري موظفند ضمن رعايت ضوابط مربوط به خود، مقررات اعلام شده توسط سازمان را نيز رعايت نمايند.
تبصره- مراجع صادرکننده پروانه ساختمان، مجاز به صدور پروانه احداث ساختمان تاسيسات گردشگري قبل از اعلام موافقت سازمان نميباشند.
ماده ۵- دارنده مجوز ايجاد، اصلاح و يا تکميل تاسيسات گردشگري مکلف است طرح مربوط را براساس برنامه زمانبندي شده مورد تأييد سازمان به پايان برساند و به طور مرتب پيشرفت کار را به سازمان اطلاع دهد.
تبصره- علل قهري و اضطراري (از قبيل وقوع جنگ، سيل، زلزله و ...) به تشخيص سازمان شامل تاخير نمي باشد.
فصل سوم- ضوابط صدور پروانه بهره برداري
ماده ۶- دارنده مجوز احداث تاسيسات گردشگري موظف است پس از اتمام عمليات ساختماني و تجهيز واحد مربوط، مراتب را جهت دريافت پروانه بهره برداري موقت به اطلاع سازمان برساند. سازمان بايد نسبت به صدور پروانه موقت صرفا براي يک دوره شش ماهه اقدام نمايد. در اين مدت دارنده مجوز بايد نسبت به اخذ گواهينامه استاندارد کيفيت خدمات گردشگري اقدام و سازمان براي واحدهايي که موفق به اخذ گواهينامه مذکور شدهاند، پروانه بهره برداري صادر نمايد.
تبصره ۱- سازمان صرفا براي محل هاي تاييدشده، پروانه بهره برداري صادر خواهد کرد و پروانه هاي صادره قابل تسري براي تاسيسات گردشگري نقاط ديگر نميباشد.
تبصره ۲- مدت اعتبار پروانه بهره برداري تاسيسات گردشگري از تاريخ صدور، سه سال تمام بوده و تمديد آن از طريق سازمان منوط به بررسي اعتبار مجدد گواهينامه استاندارد کيفيت خدمات گردشگري است.
تبصره۳- پروانه بهره برداري صادر شده براي هر واحد تاسيسات گردشگري شامل کليه فعاليتهاي آن واحد ميباشد. درصورت واگذاري هريک از فعاليتها به اشخاص غير، مسئوليت حسن اداره آنها صرفا با دارنده مجوز ميباشد.
تبصره۴- کليه متقاضيان تاسيسات گردشگري موظفند حداقل يک ماه قبل از اتمام مدت اعتبار پروانه بهره برداري نسبت به تمديد پروانه اقدام نمايند. سازمان مکلف است در صورت انقضاي مدت اعتبار پروانه بهره برداري و عدم ايفاي تعهدات مربوط از سوي متقاضي از ادامه فعاليت واحد جلوگيري نمايد.
ماده۷- بهره بردار تاسيسات گردشگري بايد داراي شرايط زير باشد:
الف- دارا بودن گواهي صلاحيت هاي حرفهاي لازم به تاييد مراجع ذي ربط.
ب- داشتن پروانه اشتغال به کار از مرجع ذي صلاح براي اتباع خارجي.
ج- داشتن کارت پايان خدمت وظيفه يا معافيت دايم براي اتباع ذکور ايراني.
تبصره ۱- هرگاه متقاضي پروانه بهره برداري شخص حقوقي باشد، بايد در اسـاسنـامه آن، زمينه خدمات گردشگري پيش بيني شده باشد.
تبصره ۲- در صورت مشاع بودن مالکيت تاسيسات گردشگري، مالکين موظفند شخص واجد شرايط را به عنوان نماينده رسمي معرفي نمايند و پروانه بهره برداري فقط به نام وي صادر خواهد شد. درصورت بروز اختلاف بين ذي نفعان و عدم معرفي نماينده ذي صلاح، پروانه بهره برداري صادر و تمديد نخواهد شد.
تبصره ۳- در صورتي که دارنده پروانه بهره برداري فوت نمايد وراث يا نماينده قانوني آنها موظفند تا يک سال با رعايت تبصره (۲) اين ماده تقاضاي صدور پروانه بهره برداري مجدد نمايند. در اين مدت پروانه بهره برداري قبلي به قوت خود باقي خواهد بود.
ماده ۸- انتقال پروانه بهره برداري تاسيسات گردشگري در صورت واجد شرايط بودن متقاضي جديد منوط به موافقت سازمان ميباشد.
ماده ۹- تبديل و تغيير نوع بهره برداري تاسيسات گردشگري تحت هر عنوان بايد با موافقت سازمان باشد.
فصل چهارم- ضوابط درجهبندي
ماده ۱۰- تاسيسات گردشگري حسب نوع، بر اساس مشخصات فني، تجهيزات، نيروي انساني و کيفيت ارايه خدمات به شرح زير درجهبندي ميشوند:
الف- هتل ها به پنج درجه يک ستاره، دو ستاره، سه ستاره، چهار ستاره و پنج ستاره.
ب- ساير تاسيسات گردشگري به تشخيص سازمان به سه درجه يک، دو و سه.
تبصره ۱- شرح مشخصات، ضوابط و درجه بندي تاسيسات گردشگري موضوع اين ماده توسط سازمان تعيين و پس از تاييد رييس سازمان اجرا خواهد شد.
تبصره ۲- سازمان ميتواند به واحدهاي اقامتي و پذيرايي که تجهيزات و خدماتي بيش از حد ضوابط لازم براي درجه مصوب ارايه ميکنند، طبقه ممتاز اعطا نمايد.
ماده ۱۱- درجه بندي، سلب و تغيير درجه، تعطيلي موقت و يا لغو پروانه بهره برداري تاسيسات گردشگري بر عهده کميسيون درجه بندي است که با عضويت مديرکل ميراث فرهنگي، صنايع دستي و گردشگري استان و يا معاون گردشگري استان، نماينده تشکل صنفي گردشگري و نماينده اداره کل نظارت و ارزيابي خدمات گردشگري سازمان در استانها تشکيل مي شود. کميسيون يادشده
موظف است بر طبق استانداردهاي کيفيت خدمات گردشگري مصوب، ضوابط و دستورالعمل هاي ابلاغ شده سازمان، تاسيسات گردشگري را در چارچوب اين آييننامه درجه بندي، سلب و تغيير درجه دهد. سازمان ميتواند از شرکتهاي صاحب صلاحيت به عنوان عوامل تطبيق استانداردهاي کيفيت خدمات گردشگري استفاده نمايد.
تبصره ۱- شيوه نامه درجهبندي، شرح وظايف و نحوه عملکرد شرکت هاي عامل تطبيق توسط سازمان تدوين و پس از تاييد رييس سازمان ابلاغ خواهد شد.
تبصره ۲- درجه بندي آن دسته از تاسيسات گردشگري که استانداردهاي کيفيت خدمات گردشگري آنها هنوز مصوب نگرديده حسب پيشنهاد هر يک از اعضاي کميسيون درجهبندي و مطابق مفاد شيوه نامه درجهبندي تاسيسات گردشگري انجام خواهد شد.
تبصره ۳- درجه تعيين شده در موافقت اصولي صادره صرفا به عنوان درجه اوليه تلقي شده و مرجع نهايي تعيين درجه، کميسيون درجهبندي است. در صورت اعتراض بهره بردار به راي صادره موضوع وفق مفاد شيوه نامه درجهبندي تاسيسات گردشگري بررسي خواهد شد.
تبصره ۴- بهره بردار تاسيسات گردشگري ميتواند ظرف پانزده روز پس از ابلاغ رأي به صورت کتبي به آن اعتراض نمايد. اعتراض به رأي کميسيون درجه بندي به کميسيون عالي تجديدنظر مرکب از نماينده معاون گردشگري سازمان، مديرکل نظارت و ارزيابي خدمات گردشگري، مديرکل حقوقي سازمان و نماينده تشکل صنفي مربوط مورد رسيدگي و رأي صادره، قطعي و لازمالاجرا است.
ماده ۱۲- در هر يک از تاسيسات گردشگري که موفق به دريافت گواهينامه استاندارد کيفيت خدمات گردشگري شدهاند نرخ اتاق، اغذيه و ساير خدمات توسط بهره بردار پيشنهاد شده و پس از تاييد تشکل صنفي گردشگري و تاييد نهايي مديرکل ميراث فرهنگي، صنايع دستي و گردشگري استان، يک نسخه از آن به منظور نصب در واحد مورد بهرهبرداري ارسال ميگردد. نرخ آن دسته از تاسيسات گردشگري که استانداردهاي کيفيت خدمات گردشگري آنها هنوز مصوب نشده، مشترکا توسط سازمان و تشکل صنفي گردشگري و با در نظر گرفتن شاخص نرخ تورم ساليانه اعلام شده از سوي بانک مرکزي جمهوري اسلامي ايران تعيين و به بهره بردار ابلاغ ميشود.
تبصره - بهره برداران تاسيسات گردشگري موظف به رعايت نرخنامه هاي ابلاغي ميباشند و در صورت تخطي مطابق تبصره (۱) ماده (۱۷) با آنها برخورد خواهد شد.
ماده ۱۳- سازمان بايد ظرف شش ماه پس از صدور پروانه بهره برداري موقت نسبت به درجه بندي و صدور پروانه بهره برداري جهت تاسيسات گردشگري اقدام کند.
فصل پنجم- شرايط اداره کنندگان تاسيسات گردشگري 
ماده۱۴- مسئوليت اداره تاسيسات گردشگري موضوع اين آييننامه به عهده مديري خواهد بود که واجد شرايط زير باشد:
الف- متدين به دين اسلام و يا ساير اديان رسمي مصرح در قانون اساسي جمهوري اسلامي ايران براي اتباع ايراني.
ب- دارا بودن گواهي عدم سوء پيشينه کيفري در حدود مقرر در ماده (۲۵) قانون مجازات اسلامي - مصوب ۱۳۹۲ - .
ج- دارا بودن کارت پايان خدمت وظيفه يا معافيت دايم براي اتباع ذکور ايراني.
د- اجازه اشتغال به کار از مراجع مربوط براي اتباع خارجي.
هـ- دارا بودن گواهي عدم اعتياد به مواد مخدر و داشتن کارت معاينه بهداشتي.
و- داراي مدرک تحصيلي متناسب با تاسيسات گردشگري براساس دستورالعملي که به تاييد رييس سازمان ميرسد.
ز- دارا بودن گواهينامه معتبر مربوط به طي دوره آموزشي تخصصي از مراکز آموزشي داخل يا خارج از کشور و يا موفقيت در آزمون فني و تخصصي سازمان.
ح- تسلط به يکي از زبانهاي خارجي توسط مديران هتلهاي سه، چهار و پنج ستاره و تاسيسات گردشگري ويژه به تناسب درجه واحد در حد لزوم حسب دستورالعمل سازمان.
ماده ۱۵- سازمان براي مديران تاسيسات گردشگري واجد شرايط کارت مديريت صادر خواهد کرد. مدت اعتبار اين کارت سه سال است و صدور و تمديد کارت مديريت منوط به ارايه تقاضاي کتبي به سازمان ميباشد.
تبصره ۱- هر شخص فقط ميتواند در يک زمان مديريت يک واحد از تاسيسات گردشگري را عهده دار شود.
تبصره ۲- مديران تاسيسات گردشگري غير از اشتغال در واحد مربوط نبايد شغل ديگري داشته باشند.
ماده ۱۶- دارندگان پروانه بهره برداري تاسيسات گردشگري در صورت غيبت مدير واحد به مدت بيش از دو ماه موظفند پس از موافقت کتبي سازمان، نسبت به معرفي جانشين واجد شرايط اقدام نمايند. جانشين، حداکثر سه ماه ميتواند اداره واحد گردشگري را عهده دار شود. در صورتي که مدير در پايان مدت موافقت شده حضور خود را در محل کار کتبا اعلام ننمايد، سازمان ميتواند او را از مديريت عزل و با واحد مربوط برابر ماده (۱۸) رفتار نمايد.
فصل ششم- نظارت بر فعاليت تاسيسات گردشگري
ماده ۱۷- نظارت بر فعاليت تاسيسات گردشگري موضوع اين آيين نامه از جهت سطح و کيفيت ارايه خدمات و رعايت ضوابط درجه بندي و نرخ هاي تعيين شده به عهده سازمان است. در صورت مشاهده قصور يا تقصير در اداره مطلوب تاسيسات گردشگري و يا هرگونه نارسايي و تخلف از مفاد اين آييننامه به شرح زير عمل خواهد شد:
الف- تذکر کتبي با درج در سابقه واحد.
ب- اخطار کتبي با تعيين مهلت مناسب جهت رفع اشکال و نارسايي.
ج- کاهش درجه تاسيسات گردشگري موضوع ماده (۱۰).
د- تعليق مجوز بهره برداري تا رفع اشکال و نارسايي ها (درخصوص تاسيسات پذيرايي حداکثر تا يک ماه).
هـ- لغو پروانه بهره برداري.
تبصره ۱- درصورت وقوع گران فروشي، کم فروشي، عدم ارايه خدمات مطلوب و وضعيت نامناسب بهداشتي، سازمان ميتواند برابر بند (د) اين ماده اقدام نمايد.
تبصره ۲- سازمان ميتواند مدير يا بهره بردار متخلف لغو مجوز شده را به مدت دو سال از تصدي مديريت يا بهره برداري تاسيسات گردشگري محروم نمايد.
تبصره ۳- کاهش درجه، تعليق و لغو پروانه بهره برداري تاسيسات گردشگري، صرفا با تاييد کميسيون درجه بندي امکانپذير خواهد بود.
ماده ۱۸- در صورت فوت، استعفا يا لغو کارت مديريت واحد گردشگري، بهره بردار موظف است ظرف دو ماه نسبت به تعيين و معرفي مدير واجد شرايط طبق ماده (۱۵) اقدام نمايد. در صورت عدم اقدام، سازمان ميتواند واحد مزبور را تعطيل نمايد.
ماده ۱۹- چنانچه رسيدگي به تخلف واحد تاسيسات گردشگري از حيطه اختيارات سازمان خارج باشد بايد فورا موضوع به مراجع ذي صلاح جهت اقدام قانوني اعلام شود.
ماده ۲۰- چنانچه واحد گردشگري بدون داشتن مجوز و يا عذر موجه سه ماه تعطيل باشد، پروانه بهره برداري آن رأسا توسط سازمان لغو و براي شروع بهره برداري مجدد رعايت کليه مواد اين آيين نامه الزامي است.
تبصره ۱- تشخيص موجه يا غيرموجه بودن علت تعطيل با سازمان است.
تبصره ۲- تاسيسات گردشگري که فعاليت آنها فصلي است به تشخيص سازمان مشمول اين ماده نخواهند بود.
ماده ۲۱- مديران تاسيسات گردشگري موظفند فهرست نرخ اتاق، اغذيه، آشاميدني ها و ساير خدمات واحد مربوط را در برگه ها و اندازه هاي استاندارد در محلي مناسب در معرض ديد مسافران و مهمانان نصب نموده و متعهد به رعايت آن باشند.
تبصره- تاسيسات گردشگري موظفند صورت حسابها و فهرست نرخ اغذيه و ساير خدمات خود را روي نمونه هايي که به زبان فارسي و يکي از زبانهاي خارجي تهيه شده است، به مشتريان ارايه نمايند.
ماده ۲۲- مدير واحد اقامتي موظف است گزارش روزانه ورود و خروج مهمانان و ساير اطلاعات آماري مورد نياز سازمان را طبق دستورالعمل هاي صادره سازمان تهيه و به سازمان ارايه نمايد.
تبصره- سازمان ميتواند در صورت عدم ارايه اطلاعات مورد درخواست برابر ماده (۱۷) با واحدهاي مستنکف، رفتار نمايد.
فصل هفتم- متفرقه
ماده ۲۳- ادارات نظارت بر اماکن عمومي نيروي انتظامي جمهوري اسلامي ايران مکلفند به تقاضاي سازمان، رأسا از ادامه فعاليت تاسيسات گردشگري که برخلاف اين آيين نامه عمل کنند و همچنين تاسيسات غير مجاز که به اسکان و پذيرايي ميهمانان و مسافران مبادرت مينمايند، جلوگيري و نتيجه را کتبا به سازمان اعلام نمايند.
تبصره ۱- جلوگيري از ادامه فعاليت تاسيسات گردشگري متخلف و غير مجاز بايد پس از تعيين مهلت مناسب به تشخيص سازمان و در صورت لزوم همراه با لاک و مهر يا پلمپ تمام يا قسمتي از واحد صورت گيرد که حدود آن به اعلام سازمان ميباشد.
تبصره ۲- در موارد سلب درجه و تعطيل دايم واحد گردشگري، مراجع مذکور در اين ماده موظفند همزمان با اجراي دستور تعطيل نسبت به محو نام و ساير علايم و آثار واحد گردشگري از روي تابلوها و مانند آن اقدام نمايند.
ماده ۲۴- تاسيسات گردشگري سازمان هاي دولتي، شهرداري ها و نهادهاي انقلاب اسلامي نيز مشمول مفاد اين آيين نامه ميباشد. سازمان هاي دولتي مشمول اين آيين نامه ملزم به احرازآن دسته از شرايط مندرج در اين آيين نامه که بر اساس دولتي بودن آنها موضوعيت ندارند، نميباشند.
ماده ۲۵- سازمان دستورالعمل نحوه تشکيل و فعاليت تشکل هاي تاسيسات گردشگري و نيز صدور مجوز براي اشخاص حقوقي براي فعاليت در تاسيسات گردشگري و ساير دستورالعمل هايمورد نياز در اجراي اين آيين نامه را تهيه و با تاييد رييس سازمان ابلاغ مينمايد.
ماده ۲۶- اين تصويبنامه، جايگزين تصويبنامه شماره ۷۴۰۸/ت۱۴۱ مورخ ۲/۳/۱۳۶۸ و اصلاحات بعدي آن ميشود.
اسحاق جهانگيري - معاون اول رييس جمهور
نقل از پورتال روزنامه رسمي کشور